U potrazi za nevidljivim pejzazom 2 - Uvod u idejnu mapu Terencea McKenne

O prirodi uma i vremena

Nakon što ga je djelo Aldousa Huxleya uvelo u svijet psihodeličnog iskustva, Terence McKenna se posvetio istraživanju «etnofarmakologije spiritualne transformacije». Knjiga «Invisible Landscape - Mind, Hallucinogens and the I Ching» (Nevidljivi pejzaž) iz 1975. godine nastala je kao rezultat ekspedicije koju su Terence i njegov brat Dennis McKenna sproveli 1971. godine u Gornjem Amazonu, Kolumbija, u cilju istraživanja autentične šamanističke prakse. Eksperiment je podrazumijevao procedure širenja svijesti kroz manipulaciju biofizičkog stanja ljudskog organizma. O tim iskustvima, McKenna piše: “Iskustva koja sam doživio tokom ovih putovanja transformirala su moju ličnost i, što je još važnije, uvela su me u kategoriju vitalnih iskustava koja pružaju mogućnost restauracije ravnoteže našeg društva i okruženja u kojem živimo... Ako su se ova iskustva mogla desiti meni, onda ona mogu biti dio opšteg iskustva bilo kog ljudskog bića bilo gdje”.

Iz tog iskustva je proizašlo McKennino bavljenje empirijskim i eksperimentalnim istraživanjem uma, čija je metodologija zasnovana na kvantno-mehaničkom razumijevanju uma i premisama organističke filozofije orijentirane na proces, kao što je filozofija Alfreda Northa Whiteheada. Prvi dio knjige bavi se institucijom šamanizma. «Mircea Eliade je divno definirao šamanizam kao “arhajsku tehniku ekstaze”. Radi se o ekstatičnoj disoluciji ega, o uranjanju u arhajsku misteriju psihodelične ekstaze i cjelovitosti, uzrokovanu biljkama, dakle u vezi sa majkom Zemljom, što je James Joyce u romanu «Finnegan's Wake» nazvao mama matrix most mysterious.» Kako je Eliade pokazao, šamanizam u svim vremenima i na svim područjima zadržava iznenađujuću unutrašnju koherenciju prakse i vjerovanja, bilo da se radi o arktičkom ili šamanu sa Gornjeg Amazona. Šaman je «majstor ekstaze», koji, zahvaljujući svom iskustvu, ima sposobnost proricanja i iscjelivanja. McKenna razmatra sličnosti između šamana i šizofreničara, oslanjajuci se na teze Claude-Lévy-Straussa, sa ključnom distinkcijom da je šaman više nego prosto bolestan čovjek ili ludak: on je bolesnik koji je izliječio sam sebe i koji, da bi ostao izliječen, mora ostati šaman. To otvara sasvim nove perspektive u psihijatriji. Pojam liječenja na Zapadu podrazumijeva specijalizirano kliničko znanje koje je odvojeno od drame svake pojedinačne i jedinstvene individue. U šamanizmu, droge ne uzima iskljucivo pacijent, nego prije svega liječnik, i one nemaju za cilj da stimulišu imuni sistem, već omogućuju iscjelitelju zadobijanje racionalnosti prirodne magije.

U bilo kom kulturnom kontekstu, šamanizam zadržava određene prerogative vezane za praksu divinacije. U drugom dijelu knjige McKenna širi svoju argumentaciju analizom jednog od najdrevnijih sistema divinacije, kineskog I Chinga, za koga se s pravom može reći da pripada šamanističkom sloju kineskog kulturnog bića. Istraživanje strukture najstarijeg redoslijeda heksagrama u I Chingu (sekvenca kralja Wena) dovelo je do spoznaje da vrijeme ima prirodu fraktalnog talasa. Vremenske varijable sadržane u kalendaru I Chinga mogu objasniti vremenske varijable u makrofizičkim kao i u kvantno mehaničkim sistemima. To dovodi do zapanjujućih zaključaka, jer bi značilo da posjedujemo formulu za objašnjenje mogućeg opšteg zakona prirode! Kosmologija koja počiva iza tog zakona je sadržana u kosmičkom atemporalnom viđenju koje posjeduje šaman.

Sljedeća konsekvenca ovakvog otkrića je mogućnost sistematskog kartografiranja parametara, ne samo historijske prošlosti, već i budućnosti. McKenna definiše vrijeme-prostor kao fluks noviteta, čije su varijable predvidljive. Idealno i konačno stanje koje ima brojčanu vrijednost 0 pruža relativnu skalu vrijednosti. Korištenjem ovih relativnih vrijednosti McKenna potom mapira intenzitet upada noviteta u historiju vremena-prostora. Teorija vremena kao fraktalnog talasa rezultirala je razvojem softvera nazvanog Timewave Zero, čija detaljna obrada prevazilazi okvire ovog teksta. Ove ideje bi trebalo koristiti kao neku vrstu kolektivnog kompasa. One su oslobođene determinizma i ne pretenduju na predviđanje budućnosti, već ukazuju na nivo noviteta koji se dostiže na svakoj pojedinačnoj tački vremenskog talasa. Kao takve, one fukcionišu kao mapa ili pojednostavljena slika budućih (ili prošlih) ponašanja bilo kog sistema koji je predmet proučavanja. Na taj način bili bismo u stanju da spoznamo najznačajnije dominantne faktore ili korijene stvari i da, sa nepoljuljanom vjerom, utvrdimo da, uprkos mnogostrukoj kompleksnosti, u kosmosu ne vlada konfuzija. Kosmološka teorija, koja se ocrtava iz ovog niza argumenata, definiše univerzum kao podložan ciklusima vremenskih varijabli, koji se manifestiraju na mnogim nivoima i generiraju odgovarajuće oblike noviteta na svakom od nivoa. U univerzalnom procesu kompresiranja i izražavanja noviteta, ljudski neokorteks je najrazgranatija i najkompleksnija struktura, granična tačka organske transformacije materije, u do sada poznatom kosmosu. To daje čovječanstvu, ili barem njegovom vizionarskom dijelu, ulogu tkalaca novih nivoa kreacije.